اين است كه حضرتعالى را از اين اقدامات غيورانه كه خير و سعادت و افتخار ملت منحصر به نتيجه آن است باز دارم ؟ نه و اللّه ، مقصودم اين است كه طرفدارى تملق‌آميزى از دولتيان بكنم ؟ نه باللّه ، بلكه مىخواهم اين اقدامات از راه صحيح باشد كه منتج نتيجه صحيح بشود . . . آيا اين مسئله يقين و مسلم شد كه براى تغيير اوضاع حاليه و اختيار طرز و ترتيبات جديده آدم لازم داريم ( يعنى عالم به علوم عصر جديد ) و اللّه عالم لازم داريم ، باللّه عالم لازم داريم ، به قرآن عالم لازم داريم ، به پيغمبر عالم لازم داريم ، به مرتضى على عالم لازم داريم ، به اسلام ، به كعبه ، به دين ، به مذهب ، عالم لازم داريم . . » . ناصر الملك طى نامه‌ى مشروح خود توصيه كرده است كه مليون از استقرار رژيم مشروطه صرف‌نظر كنند و كوشش خود را در راه ايجاد و توسعه‌ى مدارس جديد به كار ببرند و سطح فرهنگ عمومى را به آن پايه برسانند كه دستگاهى مجهز و كامل ، مركب از افراد عالم به علوم عصر جديد و آشنا به اوضاع و احوال بين المللى براى اداره‌ى رژيم پارلمانى در كشور به‌وجود آيد . بنابراين به عقيده‌ى ناصر الملك و با توجه به اين‌كه تهيه و تدارك چنان دستگاهى سال‌هاى متمادى وقت لازم داشت ، ملت ايران مىبايستى دست از هدف‌ها و مقاصد خود بردارند و بار سنگين رژيم استبداد مطلقه را به دوش بكشند . چون عين الدوله بر سخت‌گيرى خود افزود ، مليون به تصويب علما در مسجد شاه اجتماع كردند و عزل عين الدوله را از صدارت ، از شاه خواستند . در همان اوقات عده‌اى از علماى تهران به قم هجرت كردند و پس از آن عده‌ى زيادى از كسبه و اصناف آزاديخواه تهران كه دشمن سرسختى مانند روسيه تزارى را پشت‌سر رژيم استبدادى قاجاريه مىديدند و دست روسيه را در آزار و اذيت مشروطه‌طلبان و تقويت رژيم استبدادى خوانده بودند ، عليرغم سياست آن دولت و بر خلاف ميل باطنى خود به سفارت انگلستان كه به هر صورت آن را نماينده‌ى يك دولت مشروطه‌ى آزادىطلب مىپنداشتند ، رفتند « 1 » .

--> ( 1 ) - نخستين دسته از كسبه و اصناف تهران به عده‌ى 858 نفر روز جمعه 23 جمادى الاولى سال 1324 پس از كسب موافقت سفارت انگليس به باغ سفارت رفتند و به تدريج بر تعداد پناهندگان و يا به عبارت بهتر بست‌نشستگان سفارت افزوده مىشد ، به‌طورى كه بنابر مندرجات روزنامه‌ى تايمز لندن پس از يك هفته عده‌ى پناهندگان به 13 هزار نفر رسيد . ( نقل از « كتاب انقلاب ايران » ، تأليف ادوارد براون ) كسروى در كتاب خود علت پناهنده شدن مردم را به سفارت انگليس چنين ذكر كرده است كه چون بعضى از مجرمين سياسى قبلا به سفارت عثمانى پناهنده شده و با وساطت سفيد از تعقيب مصون مانده بودند ، آزاديخواهان نيز درصدد برآمدند كه از اين امر استفاده كنند اما چون در آن اوقات نيروهاى عثمانى در مرزهاى ايران متمركز شده و به خاك ايران دست‌اندازى مىكردند و در حقيقت دولت عثمانى با ايران دشمنى آغاز نموده بود و روسيه خود